Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararı
ÇİÇEK VE ÖZTEMEL VE DİĞER 6 DAVA/Türkiye*
(74069/01, 74703/01, 76380/01, 16809/02, 25710/02, 25714/02 ve 30383/02 no’lu başvurular)
Strazburg
3 Mayıs 2007
USUL
Dava, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi’nin (“Sözleşme”) 34. maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan yedi başvurudan (no. 74703/01, 74069/01, 76380/01, 16809/02, 25710/02, 25714/02 ve 30383/02) kaynaklanmaktadır. 74703/01 no’lu başvuru Abbas Baran, Bayram Ceylan, Mehmet Cihat Aydın, Ali Ağın, Mustafa Yağmur, Hasan Buğa, Fuat Albayrak, Ahmet Hüseyinoğlu, Enver Askan ve Hamdusela Ekinci adlı on kişi tarafından yapılmıştır. 74069/01 no’lu başvuru İnayet Çiçek ve Necat Öztemel tarafından, geri kalan başvurular ise Nusret Atlı (no. 76380/01), Musa Narin (no. 16809/02), Şaban Canpolat (no. 25710/02), Mehmet Fikri (no. 25714/02) ve Salih Kömekçi (no. 30383/02) tarafından yapılmıştır.
OLAYLAR
DAVA OLAYLARI
Başvuranların tümü Diyarbakır’da yaşamakta olan Türk vatandaşlarıdır.
Mayıs 1999’da başvuranlar çalışmakta oldukları Diyarbakır Sur Belediyesi tarafından işten çıkarılmışlardır.
Başvuranların tümü Diyarbakır İş Mahkemesi’nde bir dava açarak ödenmemiş maaşlarını, işten çıkarma ve kıdem tazminatlarını ve diğer maddi haklarını talep etmiştir. Mahkeme 11 Kasım 1999 tarihinde lehte karar vererek belediyenin masraflar ve Haziran 1999’dan beri işleyen yasal faiz dahil aşağıdaki miktarları ödemesine karar vermiştir:
i. Abbas Baran’a 915,737,870 TL;
ii. Bayram Ceylan’a 880,824,998 TL;
iii. M. Cihat Aydın’a 1,062,932,278 TL;
iv. M. Ali Ağın’a 911,348,350 TL;
v. Mustafa Yağmur’a 1,111,150,000 TL;
vi. Hasan Buğa’ya 935,170,454 TL;
vii. Fuat Albayrak’a 833,474,812 TL;
viii. Ahmet Hüseyinoğlu’na 1,078,451,254 TL;
ix. Enver Askan’a 1,021,383,958 TL;
x. Hamdusela Ekinci’ye 905,829,494 TL;
xi. İnayet Çiçek’e 1,000,000,000 TL;
xii. Necat Öztemel’e 999,717,000 TL;
* Dışişleri Bakanlığı Çok Taraflı Siyasî İşler Genel Müdürlüğü tarafından Türkçe’ye çevrilmiş olup, gayrıresmî tercümedir.
xiii. Nusret Atlı’ya 781,245,000 TL;
xiv. Musa Narin’e 1,111,150,000 TL;
xv. Şaban Canpolat’a 863,345,000 TL;
xvi. Mehmet Fikri Yıldırım’a 27,113 TL; ve
xvii. Salih Kömekçi’ye 956,675,582 TL.
İtiraz olmadığı için karar 19 Kasım 1999 tarihinde kesinleşmiştir. Müteakip aylarda başvuranlar belirtilen miktarları alabilmek için icra takibi başlatmışlardır. Çabaları sonuç getirmeyince mahkeme kararının uygulanması için devreye girmesini Diyarbakır Valiliği’nden talep etmişlerdir. Valilik, zararlarının tazmin edilmesi için belediyeden talepte bulunduklarını başvuranlara bildirmiştir. Ancak mali yetersizlikleri nedeniyle belediye ödeme yapmamıştır.
Somut başvuruların yapıldığı tarihte mahkemenin tespit ettiği miktarlar ödenmemişti. Ancak bu arada belirtilen tarihlerde aşağıdaki başvuranlar ile belediye arasında dostane çözüme varılmıştır:
i. Abbas Baran – 17 Ocak 2005;
ii. Mustafa Yağmur – 25 Aralık 2003;
iii. Hasan Buğa – 28 Aralık 2001;
iv. Hamdusela Ekinci – 21 Kasım 2005;
v. İnayet Çiçek – 11 Aralık 2003;
vi. Necat Öztemel – 23 Aralık 2003;
vii. Nusret Atlı – 21 Kasım 2005;
viii. Musa Narin – 20 Mayıs 2003; ve
ix. Mehmet Fikri Yıldırım – 14 Şubat 2002.
Diğer başvuranlarla anlaşmaya varılmamıştır. Ne var ki belediye yerel icra dairesinin ilgili hesabına kısmi miktarlar yatırmış, daha sonra bunların bazı başvuranlara ödenmesi sağlanmıştır.
9 Kasım 2004 tarihinde yetkililer ile başvuranların temsilcisi Sedat Çınar arasında iş mahkemesinin kararıyla tespit edilen ödenmemiş yasal miktarlara ilişkin olarak bir anlaşmaya varılmış, Çınar iş davalarında başvuranları temsili bağlamında tüm hak ve taleplerinden vazgeçmiştir.
28 Mart 2005 tarihinde Salih Kömekçi, Ahmet Hüseyinoğlu ve M. Cihat Aydın kıdem tazminatlarının ödenmesi için belediyeden yeni taleplerde bulunmuşlardır.
HUKUK
Hem olaylar hem de hukuk açısından benzer olmaları itibariyle Mahkeme başvuruların birleştirilmesini uygun bulmaktadır.
I. BAŞVURANLARIN MAĞDURİYET DURUMU
Hükümet, başvuruların yapılmasından sonra belediyenin başvuranları ödenmemiş miktarları almaya davet etmiş olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak başvuranlardan dokuzu belediyeyle dostane çözüm sağlamıştır. Teklifi reddetmelerine rağmen diğer başvuranların alacakları da yerel icra dairesindeki hesapta tutulmuştur. Bu nedenle Hükümet başvuruların kayıttan düşürülmesini Mahkeme’den talep etmiştir.
Başvuranlar ihtilaf konusu protokollerin mali yetersizlikleri nedeniyle yapılmış olduğunu ve yatırılan miktarların sadece kısmi ödemeleri teşkil ettiğini savunmuştur.
Mahkeme, belediyenin Abbas Baran, Mustafa Yağmur, Hasan Buğa, Hamdusela Ekinci, İnayet Çiçek, Necat Öztemel, Nusret Atlı, Musa Narin ve Mehmet Fikri Yıldırım ile anlaşma imzalamış olduğunu gözlemler. (dahası…)